Het gevelmetselwerk van een woning laat aan de voorbijganger een stukje zien van de persoonlijkheid van de eigenaar. De gevelsteen is het visitekaartje van de bewoner.

Zo wordt nagedacht over nieuwe kleuren, maar ook over andere texturen en formaten, door een reliëf in de kleivorm (= ongebakken baksteen) aan te brengen of juist een grote strakheid te ontwikkelen.
Maar ook het metselwerk zelf blijft in beweging door de opkomst van nieuwe mortelsoorten zoals een lijmmortel of dunbedmortel die de voegen herleidt tot een minimum. Andere mortelsoorten zijn gekleurd met dezelfde kleur als de steen of juist met een contrasterende kleur.

Formaten

Gevelstenen worden geproduceerd in een waaier van formaten, met de meest bekende hieronder:

De fabrikant kan bovendien een formaat produceren op maat van een bepaald project.
Specifieke vormstenen met bvb. ronde vormen, zijn meestal vrij beschikbaar in het assortiment.

Kleur

De kleur van baksteen wordt voornamelijk bepaald door de gebruikte klei, eveneens door de ovenatmosfeer en voor een stuk door de bezanding. Baksteen is absoluut kleurvast omdat de kleur bepaald wordt door eenvoudige minerale pigmenten (metaaloxides) die in de loop der tijden geen scheikundige verandering ondergaan. Het materiaal is in de massa gekleurd.

Na verloop van tijd wordt de kleur van de baksteen meestal iets dieper wegens het stof dat zich onvermijdelijk op de gevel vasthecht. Bij baksteen heeft het stof zelfs een naam, het stof dat zich er in de loop der eeuwen aan hecht wordt "patina" genoemd.

Textuur

De textuur van een steen wordt bepaald door de manier van vormen (handvorm, strengpers…), door de granulometrie van de klei, door het al dan niet aanwezig zijn van een bezanding en door de nabehandeling van de steen.

Er worden drie manieren van vormen onderscheiden:

		Handvormsteen: werd voorheen volledig met de hand vervaardigd door een bal klei in een houten vormbak te werpen. Dit gebeurt tegenwoordig machinaal. Om te beletten dat de klei aan het bakje blijft kleven, wordt de klei vooraf in zand of zagemeel gerold. Bij het inwerpen van de klei ontstaan met zand of zagemeel gevulde plooien aan de rand van de steen. Bij het bakken en drogen valt het meeste zand uit de plooien waardoor de stenen hun typisch generfd oppervlak krijgen. Het zagemeel brandt weg in de oven. Het gebruik van een vloeistof in plaats van zand of zagemeel, levert een onbezande steen op die de zuivere kleur heeft van gebakken klei. In de onderkant van de vormbak is meestal een uitstulping aangebracht die in de gebakken steen zichtbaar wordt als een uitsparing, de zogenaamde “frog”.
		Vormbaksteen: de klei wordt ingeperst in de vormbak en vervolgens nagewalst, meestal voor 8 tot 20 stenen tegelijk. De stenen zijn hierdoor regelmatiger van vorm, gelijkmatiger bezand en zonder nerven.
		Strengperssteen: een streng halfdroge klei, komend uit een mondstuk van een pers wordt met een stalen snaar afgesneden. Soms wordt de kleivorm bewerkt om een verweerd uitzicht te verkrijgen, bijvoorbeeld door bezanding. Geperste steen heeft een strak oppervlak.

Extra behandeling bij de productie

Trommelen van de kleivorm

De gedroogde kleivormen worden in een grote roterende cilinder geworpen en verkrijgen door het schuren tegen de randen en tegen elkaar licht afgeronde en afgebroken hoeken, waardoor de gebakken stenen minder regelmatig van vorm zijn en een rustiek uitzicht krijgen.

Engoberen

De droge kleivorm wordt bespoten met een kleihoudende vloeistof waaraan kleurontwikkelende oxiden of minerale pigmenten zijn toegevoegd. Tijdens het bakken sintert deze engobelaag in de steen, waardoor de oppervlaktelaag als het ware in de steen zit ingebakken. De steen krijgt een zekere glans mee. Een wijd kleurenpallet is mogelijk.

Glazuren

Het glazuren van stenen gebeurt op gelijkaardige wijze als het engoberen. Echter wordt hier gewerkt met een mengsel op pure minerale basis. De kleuren kunnen op RAL of NCS kleurcode aangemaakt worden en zijn in functie van het gebruikte mineraal satijn- tot hoogglanzend.

Nabehandeling van de afgewerkte baksteen

Na het bakken kunnen de afgewerkte stenen nog een bijkomende nabehandeling krijgen.

Smoren

Bij het smoren wordt een reeds gebakken volwaardige baksteen opnieuw afgestookt. Hierbij vindt een omzetting plaats van Fe2+ (rood) naar Fe3+ (grijs) zodat perfect grijze stenen worden bekomen.

Afbeitelen

Het oppervlak van de gevelstenen wordt afgebeiteld, wat aan de gevel een ruwe rotsachtige structuur geeft.

Trommelen van de baksteen

De afgewerkte baksteen wordt in een grote roterende cilinder geworpen. Door het schuren tegen de wanden en tegen elkaar worden de hoeken licht afgerond en gebroken. De stenen krijgen het uitzicht van herbruiksteen.

Hier vindt U een complete informatie over de gevelstenen.